normal_postGönderen Konu: Mehmet Ahi Çelebi Hakkında Bilgi  (Okunma sayısı 1520 defa)

  • yuzhayal
  • Site Yöneticisi
      Çevrimdışı
      *
      İleti: 2144
      Tesekkur Aldı 70

      Mehmet Ahi Çelebi Hakkında Bilgi
      « 25 Temmuz 2013, 17:19:33 »

      Mehmet Ahi Çelebi


      (ö. 930/1524) Fâtih, II. Bayezid, Yavuz ve Kanunî devirlerinde yaşayan ve iki defa hekimbaşılık yapan bir Türk tabibi.

      835 (1432) yılında doğdu. Adı kaynaklarda Ahmed ve Mahmud olarak da geçmektedir. Daha çok Ahî Çelebi ismiyle şöhret bulmuştur. Babası Tabip Kemâleddin aslen Tebrizli olup Kastamonu'da Candaroğlu İsmail Bey'in hizmetinde iken bu beyliğin Fâtih Sultan Mehmed tarafından Osmanlı Devleti'ne ilhakı (1461) ve İsmail Bey'in de Rumeli'de kendisine verilen yere gitmesi üzerine İstanbul'a geldi ve Mahmutpaşa'da açtığı bir yerde mesleğini devam ettirdi. İlk tıbbî bilgileri babasından öğrenen Ahî Çelebi, onun ölümünden sonra devrin büyük hekimleri Kutbüddin ile Altunîzâdeden ders alıp kısa zamanda mesleğini ilerletti ve önce Fâtih Dârüşşifa-sı'na hekim, sonra da başhekim oldu. II. Bayezid'İn saltanatı sırasında hükümdarın teveccühünü kazanarak mutfak eminliğine. arkasından da hekimbaşılı-ğa getirildi. Dört buçuk yıl bu görevde kalan Ahî Çelebi, Sultan Bayezid'İn ölümü üzerine geleneğe uyularak azledildi. Bir müddet sonra Yavuz onu tekrar hekimbaşılığa getirdi ve Mısır seferine beraberinde götürdü. Yavuzun ölümünden sonra hekim basıl ıktan tekrar azledildi. [91]

      Kaynakların belirttiğine göre. yaşı doksanı geçmiş olduğu halde, hacdan dönerken Kahire'de ölmüş ve İmam Şafiî'nin kabri civarına defnedilmiştir.

      Ahî Çelebinin en önemli eseri. II. Bayezid devrinde Türkçe olarak kaleme aldığı, böbrek ve mesane taşlarına ait on bölüm halindeki Risâle-i hasâtü'i-kilye ve'l-mesâne'dir. İstanbul kütüphanelerinde çeşitli yazmaları bulunan eseri Âkil Muhtar Özden, hakkında yazdığı bir makalede incelemiş, Saim Erkun da Türkçe ve İngilizce olarak neşretmiştir. [92] Ahî Çelebi'nin bundan başka Farsça yazdığı el-Fevâdü's-sultâniyye fi'l-kavâcidi't-pbbiyye ile Risale’û't-tıb ve Mesnevlü't-tıb adlı iki Türkçe eseri daha tesbit edilmiştir. Bursalı Mehmed Tâhir, Ahî Çelebi'nin İbnü'n-Nefîs'in Mûcez'ini Türkçe'ye çevirdiğini yazıyorsa da bu konu tartışmalıdır.

      Ahî Çelebi, babasından miras kalan ve kendisinin elde ettiği Çorlu, Edirne. Hayrabolu ve Şile'de kırktan fazla köy ile İstanbul'da bir hamam ve çok sayıda dükkândan meydana gelen büyük bir servete sahipti. Bu serveti. Edirne'de yaptırdığı medrese ve mektep ile İstanbul'da Yemiş İskelesi'nde yaptırdığı, Kanlı Fırın Mescidi diye de tanınan camiine vakfetmiş, ayrıca vakıflarının gelir fazlasının da (zevâid-i evkaf) Medine fakirlerine gönderilmesini vasiyet etmiştir. Bugün İstanbul'da bir mahalle, Edirne'de bir köy ve Bulgaristan'da bir yayla Ahî Çelebi'nin adını taşımaktadır. [93]

      Bibliyografya
      1- Taşköprizâde. Şaka’ik (nşr. Ahmed Subhi Furat), İstanbul 1405/1985.

      2- Mecdî. Şakâik Tercümesi.

      3- Hoca Sâdeddin. Tâcü't-tevârîh (nşr İsmet Parmaksızoğlu), İstanbul 1979.

      4- Ayvansarâyî, Hadîkatü'icevâmi', I, 239.

      5- Sicilli Osmânî, IV, 109-110.

      6- Osmanlı Müellifleri, III, 203.

      7- Saim Erkun, Ahî Ahmed b. Kemâleddin el-Mütetabbib, Risâletü'l-kilye ve'l-mesâne, İstanbul 1948.

      8- M. Tayyib Gökbilgin, XV-XVI. Asırlarda Edirne ue Paşa Liuası, İstanbul 1952.

      9- Veli Behçet Kurdoğlu, Şair Tabibler, İstanbul 1967.

      10- Câhid Baltacı, XV-XV1. Asırlarda Osmanlı Medreseleri, İstanbul 1976.

      11- A. Adnan Adıvar. Osmanlı Türklerinde İlim, İstanbul 1982.

      12- Bedi N. Şehsuvaroğlu v.dğr., Türk Tıp Tarihi, Bursa 1984.

      13- Türkiye Kütüphaneleri İslâmI Tıp Yazmaları Katalogu, İstanbul 1984.

      14- Âkil Muhtar, “Hekim Ahî Çelebi ve Fâide-i Hasat Risalesi”. Darülfünun Tıp Fakültesi Mecmuası, 11/2-3, İstanbul 1335.

      15- Arslan Terzioğlu, “Osmanlı Yükseliş Devrinin Ünlü Hekimbaşısı Ahi Çelebi”, Bi-faskop, sy. 11, İstanbul 1983.

      16- “Ahî Çelebi”, İstanbul Kültür ve Sanat Ansiklopedisi, İstanbul 1982. [94]

      Linkback: http://www.evdersleri.com/j-k-l-m/mehmet-ahi-celebi-hakkinda-bilgi-t438.0.html


      Benzer Konular
      Moderatöre rapor et   ip Kayıtlı

    • No_Doubt
    • Lale Hangar
        Çevrimdışı
        *
        İleti: 286
        Tesekkur Aldı 7

        « 26 Temmuz 2013, 18:44:02 »
        Elinize sağlık çok emek vermişsiniz. teşekkür ederim


        Moderatöre rapor et   ip Kayıtlı


        Paylaş deliciousPaylaş diggPaylaş facebookPaylaş furlPaylaş linkedinPaylaş myspacePaylaş redditPaylaş stumblePaylaş technoratiPaylaş twitter
         

        0 Üye ve 1 Ziyaretçi konuyu incelemekte.

        Kullanıcı Bilgisi

         
         
        Hoşgeldiniz Ziyaretçi. Lütfen giriş yapın veya kayıt olun.

          Eklentili Son 100 Dosya

        Son 100 Dosya İçin Buraya Tıklayın

        Sayaçlar

        Yandex.Metrica